X
تبلیغات

کمیته تحقیقات و پژوهش هشترود - نقش نظارت و راهنمایی مستمر در عملکرد مدارس (معلمان) هشترود در سال تحصیلی 89-88
کمیته تحقیقات و پژوهش آموزش و پرورش منطقه هشترود
 

بسمه تعالی

نقش نظارت و راهنمایی مستمر در عملکرد مدارس شهرستان هشترود

در سال تحصیلی 1389-1388

  نویسندگان :

1-دکتر اسداله خدیوی

استادیار دانشگاه آزاد اسلامی تبریز و رئیس مرکز پژوهشی تعلیم و تربیت کاربردی تبریز

2- رسول جوادی

 کارشناس ارشد مدیریت آموزشی

 مقدمه

انسان از اولین روزهای زندگی بر روی کره زمین و برای رفع نیازهای مختلف خود، همواره در پی آموزش و پرورش بوده و همین نیاز باعث رشد و ترقی بشر بوده است. آموزش و پرورش از بدو پیدایش انسان در سیاره زمین در سرنوشت جوامع بشری نقش اساسی را ایفاء کرده، تا جایی که می توان گفت همه دگرکونیها و تحولات تاریخی – اجتماعی و سیاسی جوامع بشر از آموزش و پرورش نشأت گرفته است (خدیوی، 1387). حتی در قلمرو اقتصاد که مسئله اصلی بشر در قرن حاضر بوده، نقش آموزش و پرورش بسیار بزرگ است تا جایی که . آدام اسمیت[1] پدر علم اقتصادکه یکی از اصلی ترین اقتصاددانان کلاسیک به شمار می رود، می گوید: آموزش افراد در واقع نوعی سرمایگذاری است (نقل از عمادزاده، 1386).

بدنبال انقلاب صنعتی و علمی در اروپا آموزش و پرورش نیز دچار تحولات بنیادین در این کشورها شد و به تبع آن در جهان تغییر و تحولات عمده ای در بخش آموزش صورت پذیرفت. بنوعی که دیگر روش های قدیمی و سنّتی آموزش جوابگوی نیازهای جدید بشر نبودند و پارادایم های قدیمی بشر جای خود را به نگرش ها و اندیشه های نو دادند. در اذهان دانش آموزان هزاره سوم میلادی آموزشهای مجازی، اینترنتی و مدارس هوشمند بسیار بهتر از مدارس سنّتی جلوه می کنند. دیگر بچه ها محتوای ثابت و کهنه کتابهای درسی را به عنوان آخرین یافته های علمی نمی پندارند. به نظر، آموزش و پرورش بیشتر از دیگر بخشهای جامعه دچار تحول و دگرگونی شده است. لزوم یک برنامه ریزی دقیق علمی و نهایتا ً اجرای درست آن یکی از الزامات تکامل جوامع بشری است. چون آموزش و پرورش موتور محرک اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی هر کشوری است. امّا باید توجه داشت که صرف برنامه ریزی علمی و دقیق به تنهایی نمی تواند آموزش و پرورش را به سرمنزل مقصود برساند. چون هر برنامه دقیق علمی در مرحله اجراست که مشکلات خاص خود را نشان می دهد و اگر بدرستی رهبری و هدایت نشود و بااستفاده از مکانیزم بازخورد و پیامد های آن اصلاح و بازسازی نگردد، راه به جایی نمی برد. اگر بخواهیم یک برنامه ریزی دقیق و علمی را اجرا نمائیم بایستی پیوسته و بطور مستمر از سیستم در پایان هر مرحله بازخورد بگیریم و مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و نتیجه آن بازخورد و تجزیه و تحلیل را بعنوان داده های مجدد دوباره وارد  سیستم کنیم تا از انحراف برنامه ها از مسیر درست و پیوستار جهت دار آن جلوگیری نمائیم. به همین منظور در نظام آموزشی اکثر کشورها مکانیزم نظارت و راهنمایی پیش بینی شده است. که هدف آن تجزیه و تحلیل نظام آموزشی ،بازخورد بروندادها، اصلاح و مهندسی مجدد برنامه های آموزشی و کمک به معلم و دانش آموز برای رسیدن به اهداف عالی آموزش و پرورش هر کشوری است.

در نظامهای آموزشی اغلب کشورها هدف از قرار دادن نقش نظارت و راهنمایی آموزشی به طور رسمی، حل و فصل مسائل و مشکلات آموزشی معلمان ، فرایند تدریس و یادگیری و ارتقای کیفیت عملکرد معلمان و در نتیجه دانش آموزان است (نیکنامی، 1388).

در هرحال اگر یک مکانیزم علمی و دقیق برای نظارت و رهبری بصورت مستمر و حمایتی در این بخش صورت گیرد. شاهد شکوفائی هرچه بیشتر آموزش و پرورش کشورمان خواهیم بود.

معلمان به عنوان نیروی انسانی و مجریان برنامه های آموزشی و پرورشی از ارکان مهم این نهاد اجتماعی به شمار می روند. و عملکرد آنان نقش عمده ای در موفقیت این نهاد دارد. آنچه که از آموزش و پرورش ایران در اذهان عموم مردم متصور است، نشان می دهد که علیرغم گسترش روز افزون حجم این نهاد و صرف میلیونها ریال از اعتبار و بودجه کشور توفیق چندانی در ارتقای علمی و دانش و مهارت دانش آموزان نداشته است. دلایل این ناکامی ها چیست؟ اگر بخواهیم دلایل این ناکامی ها را بشماریم شاید دهها تحقیق و کتاب جوابگوی آن نخواهد بود. اما یکی از مهم ترین دلایل ناکامی ها عدم نظارت و راهنمایی علمی و مستمر می باشد.برای اینکه به لزوم تقویت نظارت راهنمایی در آموزش و پروش پی ببریم ، دلایل زیادی وجود دارند که به برخی از آنها اشاره می شود :

الف) کشور ما کشور جوانی است و در طی یکی دو دهه گذشته جمعیت ما دو برابر شده است و از 36 میلیون نفر در سال 1357 به 73 میلیون نفر در سال 89 رسیده است. جمعیت دانش آموزان به همین منوال دریکی دو سال گذشته بالغ بر 19 میلیون نفر بود وآ موزش و پرورش برای تأمین نیروی انسانی متخصص و دبیران متخصص خود بناچار افرادی را از سایر دانشگاهها و مراکز آموزش عالی استخدام نمود وچون این افراد مانند فارغ التحصیلان تربیت معلم دوره های ویژه روش تدریس و روانشانسی تربیتی را نگذرانده بودند عملا ً در مدارس با مشکلاتی روبرو می شدند و عدم نظارت و راهنمایی صحیح و مستمر برحجم این مشکلات افزوده است.

ب) پیشرفت علم و فن آوری در سالهای اخیر باعث شده قرن بیستم را قرن ارتباطات بنامند و بدلیل انفجار اطلاعاتی، آموزش و پرورش نیز با تغییرات گسترده ای در زمینه علم و فن آوری و ارتباطات روبرو شده و در این بین اگر معلمان و نیروی انسانی بدرستی هدایت و راهنمایی نشوند مورد حمایت ناظران و مدیران قرار نگیرند موفقیتی نخواهند داشت.

ج) در نظام آموزش و پرورش کشور ما که قبل از انقلاب سالها به شیوه ای  اداره می شد که خواست مردم کشور ما نبوده است. بعد از انقلاب اسلامی سعی براین شد که فلسفه آموزش و پرورش کشورمان تغییر پیدا کرده و در راستای باورهای دینی مردم اسلامی قرار گیرد. البته اگر در این خصوص نظارت و رهبری درستی صورت نگیرد ممکن است از مسیر صحیح خود بار دیگر خارج گردد.

د‌) گسترش اینترنت و آموزشهای مجازی ایجاب می کند نظارت بیشتری برآموزش و پرورش صورت گیرد چرا که قدرت و نفوذ کشورهای ثروتمند و برخوردار در محیط های مجازی بر فرهنگ کشورهای کم برخوردار برتری دارد. و ممکن است ارزش های ملت های روبه توسعه کم کم رنگ باخته و جایگاه واقعی خود را از دست بدهند.

ه)برای رسیدن به هدف والای آموزش و پرورش باید یک پیوستار درست طراحی و اجرا شود و علیرغم تنوع و نوآوریهای معلمان باید در برخی امور از برنامه های استاندارد شده و تعریف شده ای پیروی کنیم تا به حداقل انتظارات پاسخ دهیم، اگر نظارت و راهنمای و رهبری مستمری صورت نگیرد ممکن است سلایق شخصی معلمان و مجریان ما را از اهداف متعالی و چشم انداز خود دور نمایند.

اینک لزوم نظارت و راهنمایی در کشورمان را به درستی احساس کرده ایم. امّا در عمل واقعیت چیز دیگری را نشان می دهد و نظارت و راهنمایی در کشورما توفیق چندانی نداشته است و بدرستی اجرا نگردیده.چراکه نظارت های سنتی و آمرانه که فقط به دنبال کشف نقاط ضعف معلمان بوده که قبل از انقلاب در کشور اجرا شده نگرش عمومی را به نظارت منفی ساخته است و اینک دیگر کسی از نظارت استقبال گرمی نمی کند .

البته به دنبال سرنگونی رژیم شاهنشاهی نظارت مستبدانه نیز از بین رفتند . اما نظارت های علمی ، نوین و حمایتی هرگز جایگزین آن نوع نظارت ها نگردیده اند و نظارت نیمه جان موجود در کشور ما هم اکنون چیزی بین نظارت سنتی و نظارت های نوین است و هرگز کارایی لازم را ایفا نمی کند و ناظران ما هم اکثراً از تخصص های لازم برخودار نبوده و صرفاً برای رفع تکلیف به مدارس و مراکز آموزشی سر می زنند و اکثراً به نظارت های اداری می پردازند و اثری از حمایت های آموزشی و تخصصی گرایی در آنها دیده نمی شود .

کیمبل وایز[2]در یک بررسی از 2500 نفر از معلمان متوجه شد که تنها حدود 5/1 درصد از معلمان ناظر خود را به عنوان منبعی از نظرات جدید تصور می کنند و موریس کوگان[3] بر اساس بررسیهای خود نتیجه می گیرد که بر اساس روانشناختی نظارت تقریبا ً به طرز غیر قابل اجتنابی به عنوان یک خطر و تهدیدی جدّی برای معلم جلوه می کند و وضعیت حرفه ای معلم را به خطر می اندخته است (نقل از حسن پور،1387). آرتوربلامبرگ[4] در بررسها به این نتیجه رسیده که : معلمان به نظارت به عنوان بخشی از سیستم موجود می نگرند، لیکن بخشی که هیچ نقش مهمی در زندگی حرفه ای آنان ندارد. در واقع تقرییا ً به شیوه و رسم متداول سازمانی می ماند که مناسبت خود را از دست داده باشد (نقل ازوایلز و باندی ، 1382).

البته در بوجود آمدن این طرز تفکر در معلمان ، شیوه های سنتی و غیر علمی و دستورمآبانه نقش مهمی دارند. بهرحال اگر نظارت و راهنمایی به شکل علمی و مستمر در مدارس ما صورت نگیرد، شاهد آثار زیانبار و نامطلوبی خواهیم شد. آثاری چون . . .

1-     از اهداف عالی و فلسفه مورد نظر آموزش و پرورش و آرمانها و ارزش های ملّی دور خواهیم شد.

2-     سلایق شخصی برخی معلمان جایگزین روشهای استاندارد و قابل قبول درسی خواهد شد.

3-     معلمان متناسب با تغیرات و پیشرفتهای روز افزون علمی دنیا پیش نرفته و از قافله علم عقب خواهند ماند.

4-    شاهد به هدر رفتن اعتبارات و سرمایه های آموزش و پرورش به علت خطاهای موجود درسیتم خواهیم بود.

5-     به علت عدم نظارت و استاندارد سازی آموزشی شاهد اختلاف سطح آموزشی در نقاط مختلف کشور خواهیم بود.

6-     شاهد دورهای باطل در نظام آموزشی کشورمان خواهیم بود.

7-     شاهد رخوت و سستی در نظام آموزشی کشور خواهیم بود.

ولی اگر یک برنامه علمی و مدرن و با بهره گیری از تجارب کشورهای پیشرفته جهان در زمینه آموزش و پرورش، تهیه و تنظیم شده و با نظارت و راهنمایی بصورت حمایتی و مستمر و با یک فرآیند همیشگی همراه شود ما نیز چون کشورهای آمریکای شمالی و اسکاندیناوی شاهد پویایی و رشد بالنده آموزش و پرورش و افزایش اثر بخشی عملکرد معلمان خود خواهیم بود.در این تحقیق تلاش داریم  تا ضمن معرفی شیوه های کارآمدنظارت و راهنمایی ، نقش آن در عملکرد معلمان مورد بررسی قرار دهیم . اگر نظارت و راهنمایی مستمر به درستی در مدارس ما اعمال گردد، شاهد این نتایج و فواید خواهیم بود. ( فواید تحقیق ) 1-از هدر رفتن منابع مالی آموزش و پرورش بدلیل عدم نظارت جلوگیری می گردد 2-از اعمال روشهای سلیقه ای توسط برخی معلمان و دور شدن از استانداردهای حد اقلی جلوگیری می گردد 3- موجب اصلاح و بازسازی روند آموزشی و بهبود فرایندهای آموزشی می شود 4- موجبات ارتقای دانش و مهارتهای آموزشی معلمان خواهد شد.

 فرضیه ها[5]

1-     روشهای تدریس معلمان با توجه به میزا ن اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است.

2-     در صد قبولی معلمان با توجه به میزا ن اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است .

3-     روشهای ارزشیابی دانش آموزان توسط معلمان با توجه به میزا ن اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است.

4-     میزان بکار گیری تجهیزات کمک آموزشی توسط معلمان با توجه به میزا ن اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است .

میزان علاقمندی معلمان به افزایش دانش و مهارتهای شغلی با توجه به میزا ن اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است.

 نظارت و راهنمایی از دیدگاه محققان و متخصصان علوم تربیتی

−   در فرهنگ فارسی عمید نظارت به معنای زیرکی و فراست و عمل ناظر به معنای راهنما می باشد. امّا در متون کلاسیک تربیتی نظارت و راهنمایی به معنای کنترل ، هدایت و ارزشیابی امور جاری به منظور بررسی عملکردها و ناظر آموزشی به معنای کسی که مسئولیت نظارت بر کمّیت و کیفیّت انجام کار دیگران را برعهده دارد، آمده است (نیکنامی،1388).

−   برتون و بروکنر[6] نظارت را خدمت فنی و تخصصی هم می دانند که هدف آن مطالعه و اصلاح همه عواملی است که بر رشد و پرورش اثر می گذارد و معتقدند این کار وقتی بطور مؤثر انجام می گیرد که مبتنی بر همکاری باشد (نقل از خدیوی،1387).

- نظارت و راهنمایی تعلیمات در فرهنگ تربیت معادل کلمه « Supervision» است که از لغات لاتین «  Supper» به معنای بالای سر و بالا قرار گرفتن و «Videre » به معنای مواظب بودن، بر کسی نظارت کردن، مراقبت کردن و دیدن و مشاهده کردن است (خورشیدی،1382).

- مارکس و استوپس[7] در تعریفی دیگر نظارت را هرگونه فعالیتی که عمدتا ً برای اصلاح آموزش در کلاس درس صورت می گیرد، میدانند (نقل از خدیوی،1387).

  

اصول نظارت و راهنمایی

اثر بخشی و اهمیت برنامه های نظارت و راهنمایی وقتی روشن می شود که مشخص شود راهنمایان آموزشی تا چه میزان اصول آن را رعایت کرده اند(نیکنامی،1388). بکارگیری اصول در نظارت و رهبری آموزشی موجب می شود ناظران جهت گیری ها و خطی مشی های خود را تنظیم کنند و این اصول در حقیقت به منزله یک منشور موجب هدایت ناظران در مسیرهای خاص می شوند(خدیوی،1387). مارکس و استوپس، خدیوی، خورشیدی و نیکنامی هر یک برای نظارت و راهنمایی اصولی را برشمرده اند که در این قسمت به برخی از این اصول پرداخته می شود.

1- اصل سازمانی: مسئولیت بهبود فرایند آموزش و یادگیری در کلاس درس و مدرسه برعهده راهنمایی آموزشی ، معلم و مدیر مدرسه می باشد. در سطح منطقه برعهده رئیس آموزش و پرورش و در سطح ملی برعهده وزارت آموزش و پرورش است.

2- اصل مسئولیت و اختیار: برای اجرای نظارت  راهنمایی در مدارس باید اختیار متناسب با مسئولیت به راهنمایی آموزشی داده شود.

3-اصل پویائی گروهی: نظارت یک کار گروهی است که مدیر، معلم ، راهنمای آموزشی، مسئولین ستادی آموزش و پرورش و . . .  باید در آن نقش ایفا کنند.

4- اصل رشد و توسعه حرفه ای : یکی  از مهمترین هدف های نظارت و راهنمایی توسعه حرفه ای معلمان و افزایش دانش و مهارت و اطلاعات معلمان می باشد.

5- اصل تفکر سیستمی : نظارت  باید همه جانبه و مستمر و شامل دروندادها، فرایند و  بروندادهای نظام تعلیم و تربیت باشد و تنها به بخش خاصی محدود نمی شود.

6- اصل نیاز سنجی : برای حصول به نتایج مطلوب در نظارت و راهنمایی باید نیازهای جامعه، معلمان، دانش آموزان و کل سیستم آموزشی شناسایی شوند و ناظران درکار خود به نیازهای فوق توجه لازم را داشته باشند.

7- اصل جامعیت نظارت: نظارت بر نظام آموزش بایستی تمام ارکان نظام تعلیم و تربیت را در برگیرد.

8- اصل خوش بینی : داشتن نگاه خوشبینانه و نگرش مثبت در نظارت و راهنمایی باعث می شود هم ناظر از کار خودش نتیجه مثبت بگیرد و هم اینکه در طرف مقابل سوء نیت و سوء ظن ایجاد نگردد.

9- اصل مدیریت فراکنشی : به موجب این اصل قبل از اینکه مشکلات حاد شده و خودشان را نشان دهند ناظران باید با استفاده از ابزارهای لازم مشکلات احتمالی را پیش بینی کرده  و از بروز مسائل حاد جلوگیری کنند.

10- اصل فرایندی بودن نظارت: یعنی اینکه نظارت کاری مستمر همیشه در جریان بوده و در حال تکامل می باشد.

 

به غیر از اصول یاد شده اصول دیگری چون :

اصل تغییر – اصل علمی بودن – اصل مشارکت – اصل بودجه – اصل رهبری – اصل عملی بودن – اصل سلسله مراتب و ... وجود دارد که به دلیل محدویت مقاله امکان بحث همه موارد ممکن نیست .

 

مدل های نظارت و رهبری آموزشی

یکی از دلایل عمده ناکارآمدی نظام آموزشی این است که ناظران و رهبران آموزشی برای حل مسائل امروز از راه حل هایی دیروز که از کارآیی لازم برخودار نبوده، استفاده می کنند(خدیوی، 1387).

برای اینکه نظارت و راهنمایی اثر بخشی لازم را داشته باشد و ناظر بتواند به هدفهای مورد نظر دست یابد بایستی شناخت دقیقی از مدلها و چارچوب های نظارت داشته باشد، تا بتواند به اقتضای مکان و زمان از یکی از مدلهای مناسب بهره گیرد. چرا که هر یک از مدلهای نظارت و راهنمایی ویژگیهای خاصی دارند که عدم توجه به آن ویژگی ها در انتخاب مدل نظارتی باعث ناکامی خواهد بود.

نظارت و راهنمایی دارای مدل های متعددی است ، چون :

مدل های نظارت (سنتی – مشاوره ای – سینرژیک – سیستمی – اداری – گب هارد – همتا- علمی – کشانگر- پویا – بالینی – غیر رسمی – حمایتی – تصعیدی و مجازی ) می باشد .که در اینجا به دلیل محدویت های تحقیق به بحث مختصری درباره نظارت کلینیکی پرداخته می شود .

نظارت بالینی (کلینیکی) [8] : این مدل برای اولین بار توسط گلدهامر وگوگان[9] در دهه 1960 مطرح شد. استفاده از روشهای سنتی و مستبدانه در نظارت و راهنمایی به مرور زمان جایگاه خود را از دست داده و امروزه اکثر متخصصان آن را رد می کنند. زیرا این روشها نتایج مطلوبی در سالهای گذشته به همراه نداشته است. اجتناب از روشهای سنتی نظارت و تمایل به اصلاح عملکرد معلمان و بهبود آموزش ، بتدریج استفاده از روش نظارت و راهنمایی آموزش بالینی را توسعه بخشید. به عقیده ریویز[10] علاقه شدید حرفه ای به فعالیتهای که برای اصلاح عملکرد معلمان در کلاس درس طراحی شده بود جنبش نظارت و راهنمایی بالینی[11] نامیده شد(ریویز[12] ، 1978).

منظور از نظارت بالینی (کلینیکی) مطالعه رفتار معلمان در کلاس درس به روش منظم و در یک جوّی دوستان با همکاری خود معلم است. واژه کلینیکی بیانگر برقراری مشاهده تدریس معلم در کلاس از طریق تعامل بین معلم و ناظر است که توجه و تأکید آن به یک رابطه صمیمانه حرفه ای است. به بیان دیگر این سبک نظارت مبتنی بر مشاوره متمرکز بر فرد(معلم) است(برنارد و گود[13] ، 2007).

اچسون و گال در خصوص نظارت کلینیکی(نظارت معلم محور) می گویند: بیان روح و جوهر نظارت معلم محور در قالب کلمات مشکل است. نظارت معلم محور یک فرایند، یک شیوه و یک سبک مشخص برای نزدیک شدن به معلمان است. برای اینکه ناظر بتواند به هدف اصلی این نظارت نایل شود، باید فکر، احساس و عمل او با یکدیگر هماهنگ باشند. هدف اصلی نظارت معلم محور رشد حرفه ای معلم در پیش یا ضمن خدمت است (اچسون وگال،1980).

در نظارت کلینیکی معلم تصمیم میگیرد که چه موضوعاتی برای چه منظوری مورد بررسی قرار گیرد. وظیفه ناظر این است که به معلم کمک کند تا اول موضوعاتی را که لازم می داند در زمینه تدریس معلم بهبود یابد، مشخص گردد و سپس مسائل تدریس را برای معلم روشن سازد، مرحله بعد ناظر کمک های فنی ضروری و امکانات و منابع را برای معلم فراهم می کند بدین ترتیب نقش ناظر تسهیل کننده فرایند رشد حرفه ای معلم است(خدیوی،1387).

فرایند این نظارت باید بگونه ای باشد که معلمان در کلاس احساس راحتی و امنیت کنند.

گلدهامر، گوگان و اچسون گال هر کدام برای نظارت کلینیکی مراحلی را برشمردند که در جدول زیر به آنها اشاره شده است.

 

 

جدول شماره (1) مولفه های نظارت کلینیکی گوگان، گلدهامر و اچسون گال(نقل از خدیوی،1387)

گلدهامر 1969

گوگان 1973

اچسون و گال 1992و1987

1.       کنفرانس پیش از مشاهده

2.       مشاهده

3.       تحلیل و تفسیر مشاهده و طراحی کنفرانس پش از مشاهده

4.       کنفرانس پس از مشاهده

5.       تحلیل پس از مشاهده

1.       ایجاد رابطه با معلم

2.       برنامه ریزی با معلم

3.       برنامه ریزی روش مشاهده

4.       مشاهده آموزش

5.       تحلیل مشاهده

6.       برنامه ریزی برای گفتگو با معلم

7.       گفتگو با معلم

8.       بازنگری در برنامه ریزی

1.       طراحی برای کنفرانس

2.       مشاهده

3.       جلسه تبادل نظر برای بازخورد

 

عملکرد معلمان

عملکرد معلمان سطح وسیعی از فعالیتهای آموزش یک معلم را در بر می گیرد و برای سنجش عملکرد معلمان باید به همه آنها توجه کرد و سپس در مورد موفقیت یا عدم موفقیت عملکرد معلم قضاوت نمود.

پیتردراکر[14] معتقد است که عملکرد فرد در سازمان را می توان در قالب دو مفهوم کارآیی و اثر بخشی اندازه گیری کرد. از نظر او کارآیی یعنی درست انجام دادن کارها و وظایف و اثر بخش یعنی کار درست انجام دادن(نقل از حسن پور،1385). جان دیوئی معتقد است اثر بخشی معلم به معنای توانایی وی در جهت بالا بردن تمرکز و هوشیاری دورنی دانش آموزان می باشد. برای سنجش عملکرد ، کارآیی و اثر بخشی معلمان فاکتورها و مؤلفه های زیادی را باید مورد سنجش قرار داد که در اینجا به تجزیه و تحلیل و بررسی بخشی از این مولفه ها می پردازیم.

الف) استفاده از شیوه های جدید تدریس

ب) استفاده از وسایل کمک آموزشی (تکنولوژی آموزشی) در جریان تدریس

ج) مهارت معلم در بهره گیری از شیوه های صحیح ارزشیابی

د) علاقمندی معلمان به افزایش دانش و مهارتهای شغلی

(موفقیت معلم در افزایش درصد قبولی کلاس و مدرسه

برای پی بردن به میزان عملکرد معلم می توان فعالیت های معلم در این مولفه ها را بدقت زیر نظر گرفت و با سنجش میزان توانمندی معلم در موارد فوق به میزان عملکرد او پی برد .

به عقیده مرحوم دکتر طوسی کیفیت هر نظام آموزشی به کیفیت معلمان آن وابسته است. در حقیقت هیچ کشوری نمی تواند از سطح معلمانش بالاتر رود(نقل از خورشیدی،1382).

 پیشینه تجربی پژوهش :

1-    شعبانی نژاد خاص  در تحقیقی با عنوان بررسی عوامل موثر بر میزان اعمال وظایف نظارت و راهنمایی آموزش مدیران مدارس ابتدائی منطقه فزوین به این نتیجه رسیده است که سابقه مدیریتی و اعمال شیوه صحیح نظارتی با همدیگر رابطه دارند . و هر اندازه که سابقه مدیریتی بیشتر باشد شیوه نظارتی مطلوب تر است . همچنین او معتقد است ، آموزشهای ضمن خدمت مدیریت براعمال نظارت راهنمایی آموزشی تاثیر مثبت دارد ( شعبانی نژاد خاص ، 1374).

2-    فرخی در تحقیقی به بررسی نظر معلمان ابتدائی شهرستان نیشابور نسبت به شیوه نظارت کلینیکی و اثر بخشی نظارت کلینیکی راهنمایان تعلیماتی و مقایسه آن با وضع مطلوب پرداخته است . براساس تحقیقات ایشان از دیدگاه معلمان گروه نمونه ، راهنمایان تعلیماتی از شیوه نظارت کلینیکی مستقیم استفاده بیشتری می نمایند و آن را اثر بخش کمتری می دانند. در حالی که در مقایسه با وضعیت مطلوب ( شیوه نظارت کلینیکی غیر مستقیم ) از اثر بخش کمتری برخودار است . و همچنین راهنمایان تعلیمانی که سابقه بیشتری دارند ، اثر بخش تر عمل می نمایند (فرخی ، 1380).

3-    خدیوی در سال 1387 در زمینه نظارت و روشهای نظارتی تحقیقاتی انجام داد که این تحقیقات در درجه اول منجر به ارائه مدلی برای نظارت حمایتی شد که متشکل از : شش بخش فلسفه و اهداف ، مبانی نظری ، چارچوب ادراکی ، مراحل اجراء ، نظام ارزشیابی و باز خورد است . این مدل با توجه به پاسخ گروههای نمونه با نمره 8/9 از 10 و با توافق بالای 88%و با ضریب پایایی 93% تائید گردید . در کل می توان گفت که مدل نظارتی حمایتی ، مدلی است ، جامع نگر و کل گرا که عیوب سایر مدلها را تحت پوشش قرار داده است و بجای دستور ، جنبه حمایتی داشته و مردم سالاری و دانش آموز محوری را بعنوان اساس زندگی آموزشی مدرسه مورد توجه قرار می دهد و به صورت سیستمی و فرآیند مستمر و فرآیند مستمر عمل می نماید و نسبت به سایر مدلهای دیگر از انسجام بیشتری برخودار است ( خدیوی ، 1387).

4-    اشتین هاوس [15]در تحقیقی در مورد مقایسه نظارت و عملکرد تدریس معلمان در نظارت بالینی و غیر بالینی از 43 مدیر آموزشی و 197 معلم به این نتایج رسیده است .

الف ) معلمان از عملیات نظارت بالینی راحتی بودند .

ب) به اعتقاد معلمان ، نظارت بالینی در توسعه توانایی های معلم مفیدتر از نظارت غیر بالینی است .

ج) معلمان معتقد بودند که در شروع کار آموزشی هر معلم ، دوره ای برای آشنایی آنان با نظارت بالینی برگزار شود که طی آن ناظر ، معلم را راهنمایی کند . امّا در مورد شاغلین به خدمت ، بیشتر تاکید بر نظارت همتا شده است (نقل از ملکی ، 1379).

5- تحقیقاتی تحت عنوان ( بررسی وضعیت جاری و عملکرد نظارت آموزشی مدرسه محور ) در دبیرستان های منطقه گاسنیک و پنگ تانگ تایوان انجام گرفته است . داده ها از بیست هزار نفر از رؤسا و مدیران دبیرستانها رؤسای گروههای درسی ، معلمان و معلمان سرخانه در شهر فوق جمع آوری گردیده و پس از تجزیه و تحلیل نتایج زیر بدست آمده است .

الف) اکثریت معلمان مدارس متوسطه تایوان نسبت به نظارت آموزشی مدرسه محور دید مثبتی دارند .

ب) رابط معنی داری بین سن ، سنوات خدمت ، جنسیت و نظارت آموزشی مدرسه محور وجود دارد و عملکرد کارکنان آموزشی مرد از عملکرد کارکنان آموزشی زن مطلوب تر است .

ج) نظارت مدرسه محور در بین معلمان مجرب تر پذیرش بهتری دارد .

د) مدیران و معلمان از نظارت مدرسه محور ابراز رضایت کرده اند .

ه) کارکنان آموزشی دبیرستان های کوچک و تازه تاسیس نسبت به کارکنان دبیرستانهای بزرگ تر ، توجه بیشتری بر نظارت مناطق شهری ، توجه و تاکید بیشتری بر نظارت مدرسه محور داشتند .

ز) ناظرانی که دارای تحصیلات بالاتر و صلاحیتهای علمی بیشتری هستند در بین مدیران و معلمان از پذیرش بهتری برخوردار بودند ( نقل از حسن پور ،1385).

6- سبحانی جو(1377) در بررسی تأثیر عملکرد نظارت و راهنمایی آموزشی مدیران بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دبیرستانهای روزانه شهرستان شیراز به این نتیجه رسیده است که بین عملکرد نظارت آموزشی مدیران و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه معنی داری وجود ندارد. همچنین رگرسیون چند متغیره از میان نقشهای ششگانه نظارت و راهنمایی آموزشی تنها نقش تصمیم گیری و نظارت قدرت پیش بین را برای پیشرفت تحصیلی نشان داد. به علاوه آزمون t مستقل تفاوت بین عملکرد نظارت و راهنمایی مدیران زن و مرد از نظر خود مدیران تفاوت معنی داری را نشان داد. به این معنی که مدیران زن هم در عملکرد کلی نظارت و راهنمایی آموزشی و هم در اجرای نقشهای مشاوره، رهبری، ارزیابی و هماهنگ کننده نسبت به مردان وضعیت بهتری را گزارش کرده اند.

7- پژوهشی با عنوان نظارت حمایتی و آموزش های حمایتی معلمان جدید توسط بل مونت،ما[16] صورت گرفته است. پژوهش حاکی از آن است که بیش از 90 درصد از معلمان در اولین سال تدریس و 30 درصد یا بیشتر از آن در پنج سال اول تدریس شغل خودشان را ترک کرده اند. دلیل این کار نامناسب و ناکارآمد و ناکافی بودن برنامه های آموزشی برای مربیگری و توسعه حرفه ای معلمان بوده است. همچنین در تحقیق دیگری مشاهده شده که 97 درصد از معلمان آموزش دیده در سال اول بعد از مشارکت در برنامه های حرفه ای شان نسبت به 71/5  درصد از معلمانی که در این دوره ها شرکت نداشتند در کلاسهای درس فعال بوده اند (بل مونت ما ، 1998).

 روش شناسی تحقیق

 روش تحقیق حاضر شبه تجربی است . جامعه آماری آن کلیه مدارس ، مدیران و معاونان آموزشی مدارس ، سرگروه های آموزشی و کارشناسان اداری آموزش و پرورش شهرستان هشترود در سال تحصیلی 89-88 می باشد . تعداد مدارس ابتدائی 87 ، مدارس راهنمایی 41 و تعداد مدارس متوسطه 16 می باشد .

مقطع

تعداد مدارس

ابتدایی

87

راهنمایی

41

متوسطه

16

جمع

147

جدول شمار (2) جامعه آماری مدارس منطقه هشترود

 روش نمونه گیری و حجم نمونه

برای برگزیدن نمونه آماری ابتدا به شناسایی مدارس این شهرستان از لحاظ میزان اعمال نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان پرداخته شد . سپس شش مدرسه از آن دسته مدارس که نظارت و راهنمایی کمتری بر آنان اعمال می گردید ، انتخاب شد . و شش مدرسه هم از بین مدارسی که نظارت بیشتری بر آنان اعمال می شد، انتخاب گردید . البته برای مدارس دسته دوم با برگزاری کلاسهای توجیهی و آموزشی برای مدیران مدارس مذکور،معاونان آموزشی مدرسه ( در صورت وجود) ، سرگروههای آموزشی و همچنین کارشناسان اداره ، در طی یک دوره زمانی چهار ماهه نظارت و راهنمایی را تشدید کردیم.

روش نمونه گیری مدارس بصورت تصادفی خوشه ای [17] است . هم در مورد مدارس کمتر نظارت شده و هم در مورد مدارس با نظارت نسبی بیشتر .

 جدول شمار (3) حجم نمونه آماری تحقیق

عنوان پست سازمانی

تعداد

مدیر و معاونان آموزشی مدرسه

20=8+12

سرگروه آموزشی

25

کارشناسان اداره

14

جمع کل

59

ابزار اندازه گیری

ابزار اندازه گیری پرسشنامه از نوع پاسخ بسته و محقق ساخته است ، که با راهنمایی استاد راهنما و استاد مشاور تهیه شده و شامل 36 پرسش می باشد سوالات این پرسشنامه بصورت بسته پاسخ و با مقیاس 5 درجه و به شیوه لیکرت ( خیلی زیاد ، زیاد ، متوسط، کم و خیلی کم ) می باشد . طریقه نمره گذاری سوالات اینگونه است که از سمت چپ به راست از 5-1 می باشد .( به عنوان مثال گزینه خیلی زیاد نمره 5 می گردد ) در پایان جمع آوری پرسشنامه مربوط به هر یک از دو دسته مدارس، با همدیگر مقایسه شدند. به منظور تعیین روایی و پایایی پرسشنامه از یک مطالعه مقدماتی [18] استفاده گردید . بدین ترتیب که آنها را روی یک گروه کوچک 20 نفری ( غیر از افراد نمونه ) اجرا نمودیم ، تا صحت و درستی سوالات تائید گردد (روایی ) . همچنین اساتید راهنما و مشاور و چند استاد دیگر صحت و مناسبت سوالات را تائید کردند . در این تحقیق به منظور تعیین پایایی سوالات از تکنیک آلفای کرونباخ[19] استفاده گردید . با توجه به اینکه مقدار ضریب آلفای کرونباخ بین 1-0 می باشد ، در این بررسی که بصورت دستی وهمچنین با استفاده از نرم افزار [20]SPSS انجام گرفت . مقدار آلفا 0/90 بدست آمد . چون مقدار بدست آمده از 0/7 بیشتر می باشد ، بنابراین سوالها از پایایی لازم برخودارند.

یافته ها و بحث و تفسیر

به منظور تجزیه و تحلیل فرضیه های این تحقیق از آزمون آماری U مان ویتنی و نرم افزار spss استفاده شد که نتایج به شرح زیر است .

  

- آزمون فرضیه اول

روشهای تدریس معلمان با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است.

با توجه به مقدار سطح معنی داری 000/0، فرض صفر این آزمون که همان برابری روشهای تدریس معلمان با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر است، با اطمینان 95% رد می شود. به عبارت دیگر فرضیه اول تایید میگردد.

 

جدول (4) : نتایج آزمون u مان ویتنی  برای مقایسه روشهای تدریس معلمان با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر

روش های تدریس

مدیر

کارشناس اداری

سرگروه آموزشی

در حالت کلی

آماره u مان ویتنی

000/0

00/4

000/0

500/19

آماره z

855/3-

318/4-

076/6-

438/8-

سطح معنی داری

000/0

000/0

000/0

000/0

آزمون فرضیه دوم

در صد قبولی با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است .

با توجه به مقدار سطح معنی داری 026/0، فرض صفر این آزمون که همان برابری در صد قبولی با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر است، با اطمینان 95% رد می شود. به عبارت دیگر فرضیه دوم تایید میگردد.

جدول (5) : نتایج آزمون u مان ویتنی  برای مقایسه در صد قبولی با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر

متغیر

روش های تدریس

آماره u مان ویتنی

00/4

آماره z

246/2-

سطح معنی داری

026/0

 - آزمون فرضیه سوم

روشهای ارزشیابی دانش آموزان، توسط معلمان با توجه به میزا ن اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است.

با توجه به مقدار سطح معنی داری 000/0، فرض صفر این آزمون که همان برابری روشهای ارزشیابی دانش آموزان توسط معلمان با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر است. با اطمینان 95% رد می شود. به عبارت دیگر فرضیه سوم تایید میگردد.

جدول (6) : نتایج آزمون u مان ویتنی  برای مقایسه روشهای ارزشیابی دانش آموزان توسط معلمان با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر

روشهای ارزشیابی

مدیر

کارشناس اداری

سرگروه آموزشی

در حالت کلی

آماره u مان ویتنی

000/0

500/10

000/0

500/25

آماره z

855/3-

030/4-

075/6-

398/8-

سطح معنی داری

000/0

000/0

000/0

000/0

 

- آزمون فرضیه چهارم

میزان بکار گیری تجهیزات کمک آموزشی توسط معلمان با توجه به میزا ن اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است .

با توجه به مقدار سطح معنی داری 000/0، فرض صفر این آزمون که همان برابری میزان بکار گیری تجهیزات کمک آموزشی توسط معلمان با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر است، با اطمینان 95% رد می شود. به عبارت دیگر فرضیه چهارم تایید میگردد.

جدول (7) : نتایج آزمون u مان ویتنی  برای مقایسه میزان بکار گیری تجهیزات کمک آموزشی توسط معلمان با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر

بکار گیری تجهیزات

مدیر

کارشناس اداری

سرگروه آموزشی

در حالت کلی

آماره u مان ویتنی

000/0

00/7

500/19

00/26

آماره z

846/3-

186/4-

069/6-

389/8-

سطح معنی داری

000/0

000/0

000/0

000/0

 

- آزمون فرضیه پنجم

میزان علاقمندی معلمان به افزایش دانش و مهارتهای شغلی با توجه به میزا ن اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است.

با توجه به مقدار سطح معنی داری 000/0، فرض صفر این آزمون که همان برابری میزان علاقمندی معلمان به افزایش دانش و مهارتهای شغلی با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر است، با اطمینان 95% رد می شود. به عبارت دیگر فرضیه پنجم تایید میگردد.

 

جدول (8) : نتایج آزمون u مان ویتنی  برای مقایسه میزان علاقه مندی معلمان به افزایش دانش و مهارتهای شغلی با توجه به میزان اعمال  نظارت و راهنمایی مستمر

علاقه مندی معلمان

مدیر

کارشناس اداری

سرگروه آموزشی

در حالت کلی

آماره u مان ویتنی

000/0

500/8

000/0

00/20

آماره z

859/3-

105/4-

070/6-

431/8-

سطح معنی داری

000/0

000/0

000/0

000/0

 

نتایج پژوهش

نتایج نجزیه و تحلیل آماری این پژوهش با استفاده از آزمون U مان ویتنی و نرم افزار spss نشان داد که :

روش های تدریس معلمان ، درصد قبولی مدارس ، میزان استفاده از تجهیزات کمک آموزشی ، میزان علاقمندی معلمان و افزایش دانش و مهارت شغلی و روش های ارزشیابی معلمان از دانش آموزان با توجه به میزان اعمال نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان متفاوت است .

در تحقیق مشابهی ( حسن پور ، 1385 ) به این نتیجه رسیده که : 1- بین سبک نظارت و استفاده معلمان از شیوه های فعال تدریس رابطه معنی داری وجود دارد. 2- بین سبک نظارتی راهنما معلمان و درصد قبولی معلمان تحت نظر آنان رابطه معنی داری وجود دارد.3- بین سبک نظارت  آشنایی معلمان با شیوه های صحیح ارزشیابی رابطه وجود دارد.4- بین سبک نظارت و استفاده معلمان از وسایل کمک آموزشی رابطه معنی داری وجود دارد.5- بین سبک نظارت و علاقمندی معلمان به افزایش اطلاعات شغلی خود رابطه معنی داری وجود دارد.

پیشنهادهای پژوهش

1- با توجه به یافته های حاصل از این تحقیق که مبین این است که بین روشهای تدریس معلمان، درصد قبولی مدارس، شیوه های ارزشیابی دانش آموزان، میزان بکارگیری تجهیزات کمک آموزشی و میزان علاقمندی معلمان به افزایش دانش و مهارت شغلی با میزان اعمال نظارت و راهنمایی مستمر بر آنان تفاوت وجود دارد، پیشنهاد می گردد که سیستم نظارت و راهنمایی مدارس مورد بازنگری اساسی قرار گرفته و با بکارگیری افراد متخصص و با تحصیلات تکمیلی، نظارت در مدارس احیاء و از روشهای ناکارآمد و سنتی که هم اینک بصورت بسیار کم رنگی در مدارس استفاده می شود، به طرف نظارت های نوین و حمایتی حرکت کنیم.

2- با عنایت به اینکه مدیران مدارس اصلی ترین ناظران آموزشی در نظام آموزش و پرورش کشور ما محسوب می شوند، پیشنهاد می گردد در انتخاب مدیران از تحصیل کردگان مدیریت آموزشی استفاده گردد. و در انتخاب مدیران آموزشی از اعمال فشارهای سیاسی و . . . جداً پرهیز گردد.

3- پیشنهاد می گردد در ایجاد تحولات بنیادی آموزش و پرورش کشور که در جریان است، بحث نظارت و راهنمایی آموزشی به عنوان بخش جدایی ناپذیر این وزارت گنجانده شده و مورد توجه ویژه قرار گیرد.

4-  با عنایت به اینکه نظارت یک کار دائمی و مستمر است و نظارت های مقطعی نمی توانند اهداف مورد نظر آموزش و پرورش را برآورده سازند، پیشنهاد می گردد فرآیند نظارت و راهنمایی بصورت دائمی و با آموزش های مستمر و ضمن خدمت در مدارس توسعه داده شود.

5- برای کارآمدی نظارت و راهنمایی پیشنهاد می گردد بازخوردهای نظارت مورد توجه عمیق قرار گرفته و در نظارت های بعدی به صورت جدی مورد استفاده قرار گیرند.

6- برای اینکه نظارت و راهنمایی اثر بخشی لازم را در نظام آموزشی کشور داشته باشد، پیشنهاد می گردد، بخشی از مزایای حقوق و دستمزد معلمان منوط به تأیید عملکرد آنان از طرف ناظران آموزشی، باشد.

7-  با توجه به ماهیت نظارت و راهنمایی که بعضا ً از طرف معلمان با اکراه مورد پذیرش قرار می گیرد، پیشنهاد می گردد از نظارت های سنتی و بازرسی به طرف نظارت های حمایتی حرکت کرده و با تبلیغات و اطلاع رسانی مناسب ذهنیّت معلمان را به این امر اصلاح نمائیم.

8-                پیشنهاد می گردد، ناظران آموزشی برای اصلاح نظام آموزشی کشور، شناسایی معلمان تنبل، ناکارآمد و معلمانی که دچار فرسودگی شغلی شده اند را به جدّ در دستور کار خود قرار دهند، تا با جابجایی شغلی آنان، معلمانی پرکار،با وجدان و مصمّم در سیستم آموزشی کشور جایگزین شوند.

فهرست منابع

احمد زاده ، ع.، 1388 ، بررسی رابطه بین مدل نظارت توسعه ای مدیران با عوامل عملکردی

         معلمان ابتدایی شهرستان بانه در سال تحصیلی 1388-1377 ، پایان نامه کارشناسی 

         ارشد ، دانشگاه آزاد تبریز

اچسون، ک ِا و دامین گال، م.،  1385، نظارت و راهنمای تعلمیاتی، ترجمه محمد رضا

        بهرنگی. تهران : انتشارات کمال تربیت.

اصیلی ، غ .، 1380، بهسازی منابع انسانی در سازمان های تحقیقاتی از طریق گردش شغلی.                                                                               

      فصلنامه مطالعات مدیریت شماره 32و31 پاییز و زمستان 1380

اولیوا ، پ.، 1379،   نظارت و رهبری آموزشی در مدارس امروز .  ترجمه منوچهر جواهری ،

     تهران : انتشارات دفتر همکاری علمی بین المللی وزارت آموزش و پرورش

به فروش ، ب.، 1389،  بررسی رابطه نظارت حمایتی با اثر بخشی مدارس دوره ابتدایی استان

         اردبیل در سال تحصیلی 1389-1388، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد تبریز

حسن پور، ج.، 1385، بررسی سبک نظارت راهنمایان تعلیماتی و رابطه آن با عملکرد معلمان

           ابتدایی آ.ش. در سال 85-84، پایان نامه کارشناسی ارشد. تبریز : دانشگاه آزاد اسلامی.

 خدیوی،ا .، 1387، روند تحولات نظارت و رهبری آموزشی در آموزش و پرورش. تبریز : انتشارت  شایسته.

خدیوی ، ا و ملکی ، ح.،1386، تعیین مولفه های نظارت حمایتی و ارائه مدل ادراکی مناسب برای

       آن در نظام آموزش پرورش کشور ، فصلنامه دانش و پژوهش در علوم تربیتی ، شماره 13.

خلعتبری، ج و نصیری ، ر.،1385، خلاصه مباحث اساسی کارشناسی ارشد. تهران : نشر  پردازش.

خورشیدی، ع.،1382، نظارت و راهنمایی تعلمیاتی. تهران : انتشارات یسطرون.

. جعفری ،م .،1367،ترجمه و تفسیر نهج البلاغه  ، تهران : انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی

 

جعفریان اصل، ج.،1385، مقایسه دو روش آموزش بحث گروهی متمرکز و حل مسئله بر

             میزان آگاهی و نگرش کارکنان  رسته های غیر بهداشتی و درمانی مرکز بهداشت

             تبریز در  خصوص راههای پیشگیری از بیماری ایدز،   پایان نامه کارشناسی ارشد تبریز : دانشگاه آزاد اسلامی

رابینز، ا.،1387، رفتار سازمانی (دوره سه جلدی)، ترجمه پارسائیان و اعرابی. تهران : دفتر پژوهشهای فرهنگی.

زاهدی، ش .،1376، تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم ها. تهران : انتشارات 

              دانشگاه علامه طباطبایی.

سبحانی جو، ح .،1377، بررسی تاثیر عملکرد نظارت و راهنمایی آموزشی مدیران بر پیشرفت

              تحصیلی دانش آموزان در دبیرستانهای روزانه شهرستان شیراز، پایان نامه کارشناسی

              ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه شیراز.

سلیمانی، ن .،1383، نظارت و راهنمایی آموزشی.  تهران : انتشارات سنجش و سنجش تکمیلی.

سیف، ع .، 1380، روانشناسی پرورش . تهران : انتشارات آگاه.

سیف ع .، 1371، اندازه گیری و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ، تهران : انتشارات آگاه

شعاری نژاد، ع.، 1374، فلسفه آموزش و پرورش . تهران : انتشارات امیر کبیر.

شعبانی ، ح.، 1379، مهارتهای آموزشی و پرورشی ، تهران : انتشارات سمت

21. شعبانی نژاد خاص، ر(1374) . بررسی عوامل موثر بر میزان اعمال وظایف نظارت و راهنمایی

                          آموزشی مدیران مدارس ابتدایی منطقه قزوین ، پایان نامه کارشناسی ارشد ،

                          دانشکده علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی

عباسی، ا .، 1377، بررسی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوم راهنمایی شهر داران، فصلنامه

             تعیلم و تربیت، 1381، انتشارات فرا دانش.

عباسی ، ا.، 1375،  مقایسه وضعیت مطلوب نقش نظارت و راهنمایی مدیران مدارس ابتدائی

            شهرستان کازرون از دیدگاه معلمان ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه شیراز .

علی آبادی، خ.، 1372، مقدمات تکنولوژی آموزشی . تهران : انتشارات دانشگاه پیام نور.

عمادزاده، م.،1386، اقتصاد آموزش و پرورش، اصفهان : انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان.

فرخی ، ع .، 1380، بررسی نظر معلمان ابتدایی شهرستان نیشابور به شیوه ی نظارت کلینیکی و اثر بخشی

       نظارت کلینیکی راهنمایان تعلیماتی و مقایسه آن با وضع مطلوب  ، پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت

       آموزشی ، دانشکده علوم تربیتی دانشگاه علوم تربیتی تهران .                                                     

کرمی ، ح .،1373، نقش راهنما معلمان و ارزشیابی آموزشی در پیشبرد تحصیلی دانش آموزان مقاطع ابتدائی،

       راهنمایی و متوسط استان سیستان و بلوچستان ، پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی .

کوپلا،آ واسکریسا،د و کونورث،ج .، 1385،نظارت و رهبری اموزشی حمایتی ،  ترجمه اسد الله خدیوی .تبریز:ناشر مترجم             

ملکی ، ص.، 1379، بررسی اثر بخشی راهنما معلمان شهری و روستایی مدارس استان  آذربایجان         

          شرقی در سال تحصیلی 79-78

نو بختی ، م و حسینیان ، ی.، 1376، بررسی وضع موجود راهنمایان تعلیماتی منطقه هشترود با توجه

            به ضوابط انتخاب آنان و میزان رضایت معلمان و مدیران از عملکرد و فعالیت آنان ، پایان

            نامه کارشناسی ، آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان تبریز

نیکنامی، م .، 1388، نظارت و راهنمایی آموزشی. تهران : انتشارات سمت.

وایلز، ج و باندی، ج .، 1382، نظارت و مدیریت، ترجمه محمد رضا بهرنگی. تهران : نشر

      کمال تربیت.

منابع انگلیسی      

                              

Acheson , A .,& Gall , M. D.,1980, techniques in the chinical

                     supervision of teachers , New york  : Longman . inc.

Acheson , A .,& Gall , M.D.,1992,  techniques in the clinical

                    supervision of teachers preservice & inservice application

                    ,third ed , Addison – Wesley pub . co .to days

Belmont , M .,1998, recruiting new teachers , inc . learning the

                    ropes : urban teacher induction programs & practices in the 

                    united states .

Bernard , y .,& good year , r ., 2007 ، supervision models .

                    fundamentals of clinical supervision ( 4 th edition) . ohio :

                    Merrill .

Cogan , M.L ., 1973,  clinical supervision , boston : Houghton mifflin.

Feltham, c . and Dryden , w ., 1994، developing counselor

                   supervision , London : sage.

http://www.informaworld.com/smpp/title~content=t713447786

Kaddushin , A.,1992 , supervision in social work ) 3 rd . edn.( ,

                       newyork: Columbia university press.

Leddick , G. R.,1994 ،models of clinical supervision

                  ,Greensboro Nc .

Leddick , G. R.,2004 , supervision models .

Memduhoglu , h.,2007,  the process of supervision in the

                           Turkish educational , turkey : Ankara university.

Olive , p.,2001 ,supervision for today s school , new york :

              growell company INC.

Reavis . ch , A.,1978,clinical  supervision : A review of the

                        research.

 

Schon.,1983، the reflective practitioner how professionals think in

                action , new york : basic books . inc.

Taylor , A .,& j . amodeo . A ،. 2004،  A virtual supervision

                 Model

Wiles , j .,& Bondi , j .,1986, supervision a guide to practice 2 nd

               columbus ohio : Charles E  Merrill publishing co , A bell &

               howell co .



[1] -  Smithe, Adam

[2] - Willes , Kimball

[3] - Cogan , Morris

[4] - Arthur Blambrg

[5] : Hypothesis

[6] - Berton & Brueckner

[7] - Marks & Stoops

[8] - Clinical supervision

[9] - Goldhammer & Cogan

[10] - Reavis

[11] - Cilinical supervision movement

[12] - Reavis.ch ,A

[13] - Bernard , y & good year

[14] - pitter draker

[15] . Steinhaus

[16] - Belmont, MA

[17] . Cluster random sampoling

[18] . pilot study

[19] . cronbach s alpha

[20] . Statistical package for social science

+ نوشته شده در  شنبه 1389/08/15ساعت 9:12  توسط غلامرضا ضیائی ( رابط کمیته تحقیقات )  |